Krzemień pasiasty

W trzeciej sali muzealnej i częściowo w szlifierni można oglądać jedną z największych w kraju, wielokrotnie nagradzaną na wielu wystawach w kraju i za granicą kolekcję krzemienia pasiastego, będącego regionalnym kamieniem jubilerskim z największą na świecie oszlifowaną konkrecją (80 kg). Świętokrzyski unikat w eleganckiej szarości, w pierwszej chwili wydaje się  nieco monotonny, lecz po bliższym poznaniu  zaskakuje  mnogością deseni  i obrazów w nim zaklętych.  W kolekcji przeważają okazy szlifowane bezpośrednio z surowego kamienia,  tzn. krzemień  przed obróbką nie jest cięty, ale łupany. Nawiązuje to do jego pierwotnego wykorzystania, jako kamienia łupanego i współgra z  pasiastym rysunkiem, tworząc efekt trójwymiarowości. Taka metoda szlifu krzemienia pasiastego jest bardzo trudna i pracochłonna.   Do tak dużych okazów została pierwszy raz użyta w naszej pracowni przez właściciela Dariusza Siemońskiego w 2005 roku, a wyszlifowanie takiej liczby eksponatów było nie lada wyczynem. W kolekcji znajdują się także kaboszony, rzeźby, bibeloty i biżuteria wykonane także w naszej pracowni. Miejsce ekspozycji ozdabiają zdjęcia  ukazujące malowane krzemiennymi pasami obrazy.

Krzemień pasiasty jest formą skały osadowej zbudowanej głównie ze skrytokrystalicznego kwarcu (chalcedonu) z domieszką ziaren kwarcu, węglanu wapnia oraz opalu. Występuje w złożach wapienia w postaci bulastych konkrecji o średnicy do kilkudziesięciu centymetrów. Jedna z teorii głosi, że  kwarc, z którego składa się krzemień jest pochodzenia organicznego. Budowały z niego szkielety gąbki żyjące masowo w ciepłych morzach jurajskich, około 150 mln lat temu. Kwarc wypłukany z obumarłych cząstek gąbek krystalizował później wokół jąder krystalizacji układając się koncentrycznie tworząc na przemian jasne i ciemne smugi.
Każdy kawałek krzemienia zachwyca niezwykłym obrazem i wyszlifowany jest niemal dziełem sztuki. Widać to nie tylko w dużych okazach, ale także w  małych wykonywanych ręcznie kaboszonach, wykorzystywanych późnej do produkcji unikatowej biżuterii.
Najpiękniejszy krzemień pasiasty występuje tylko w jednym miejscu na ziemi – w  wapieniach górnej jury w północno – wschodniej części Gór Świętokrzyskich, ciągnąc się pasem od Ożarowa, przez Krzemionki Opatowskie do Iłży. W Krzemionkach wydobywany był  już w neolicie i służył do produkcji siekierek, przede wszystkim o znaczeniu kultowym i magicznym. Dziś w Krzemionkach znajduje się rezerwat archeologiczny,  a krzemień jest pozyskiwany przy wydobyciu wapienia i wykorzystywany do produkcji biżuterii. Trochę gorszej jakości, ale także bardzo atrakcyjny jest krzemień  z okolic Małogoszcza.
Od wielu już lat otaczamy się krzemieniem pasiastym. Wszyscy  wytwarzamy ozdoby z tego kamienia, które także sami nosimy. Zaraziliśmy miłością do niego ludzi nam bliskich. Z całą odpowiedzialnością możemy twierdzić , że krzemień pasiasty to kamień optymizmu. Codziennie doświadczamy jego cudownych właściwości. Krzemień pasiasty to jedyny kamień ozdobny prawdziwie polski. Każda Polka powinna go nosić, jeżeli nie w postaci biżuterii, to chociaż w torebce jako kamyk „ na szczęście”. Wtedy w każdym momencie może kogoś obdarować oryginalnym, polskim prezentem.