Ignacy Domeyko - z okazji 100-lecia odzyskania niepodległości

Ignacy Domeyko – z okazji 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości

W naszej branży istnieje powiedzenie , że geologia nie zna granic. Owszem, nie mamy wpływu na powstawanie  i lokalizację zdecydowanej większości skał i bogactw mineralnych, ale mamy wpływ na ich wykorzystanie. Czy wiecie, że Polak, mineralog i geolog, Ignacy Domeyko stał się wielkim dobroczyńcą  Chile, że jest znanym na całym świecie wybitnym naukowcem i odkrywcą  wielu minerałów?

Patriota skazany na wygnanie

Ignacy Domeyko urodził się w 1802 roku w Niedźwiadce Wielkiej (obecnie na terenie Białorusi). Rozbudzone w dzieciństwie, przez stryja, przyrodnicze zainteresowania  rozwinął na  Uniwersytecie Wileńskim, gdzie był słuchaczem wielu kierunków, m.in. fizyki, chemii, matematyki, astronomii, historii naturalnej, mineralogii, a także architektury, historii,  literatury polskiej i filozofii. Jednym słowem człowiek renesansu,  „ścisłowiec”  i humanista , co udowadniał przez całe swoje życie. W czasie studiów należał do tajnej organizacji  politycznej Towarzystwa Filomatów, do którego należał też Adam Mickiewicz.  Ta działalność przyniosła mu później carskie represje (miał m.in.  zakaz opuszczania powiatu bez zezwolenia).

Po kilku latach spędzonych we własnym gospodarstwie na wsi wziął  udział w Powstaniu Listopadowym.  Był nawet adiutantem w jednym z pułków. Wzięto go  za szpiega, co spowodowało, że musiał opuścić rodzinne strony i po wielu perypetiach  na ziemi niemieckiej i szwajcarskiej dodarł w końcu do Paryża. Tutaj porzucił politykę i zajął się działalnością naukową . Jednocześnie cały czas się dokształcał. Uczęszczał na kursy na wielu uczelniach, m.in. na Sorbonie . Odbył też studia w Szkole Górniczej Ecole des Mines.

Podczas poszukiwań rud żelaza w Alzacji dostał propozycję wyjazdu do Chile. Za namową przyjaciela, Adama Mickiewicza, przyjął dobrze płatną pracę wykładowcy chemii i mineralogii w  tamtejszej szkole górniczej  i w 1837 roku opuścił Europę. W Chile miał spędzić kilka lat, a pozostał tam do końca życia. Zmarł w 1889. Tylko raz dane mu było odwiedzić kraj.

 Ignacy Domeyko – geolog uwielbiany w Chile, znany na świecie

Domeyko miał Chilijczykom pomóc rozwinąć górnictwo, ale zdziałał dużo więcej. Opracował metody wydobycia i wykorzystania bogactw mineralnych, przygotował program edukacji w zakresie fizyki, chemii, mineralogii i metalurgii, których następnie sam nauczał. Prowadził również działalność naukową, napisał wiele podręczników, założył laboratorium.

W czasie wakacji podróżował po Andach  i całej Ameryce Południowej w poszukiwaniu geologicznych obiektów do badań. Miał w swoich  uniwersyteckich zbiorach ponad 4000 okazów minerałów. Wiele z nich bardzo dokładnie opisał. Odkrył też nowe minerały, m.in. arketyt, amiolit i  nazwany jego nazwiskiem domeykit. Opracował mapę geologiczną Chile. Badał zasoby mineralne Peru, Boliwii i Argentyny. Napisał ponad 130 prac naukowych w kilku językach: hiszpańskim, francuskim, niemieckim i polskim.

Był nie tylko naukowcem, ale też autorytetem moralnym. Wysocy urzędnicy państwowi liczyli się z jego zdaniem i zabiegali o jego przyjaźń. Powierzono mu  stanowisko górniczego sędziego, który jednoosobowo rozstrzygał wszelkie spory.  Wystąpił także w obronie Araukanów –  tubylczej ludności.

Chilijczycy  wiele mu zawdzięczają.  Na każdym kroku spotyka się tam jego nazwisko. Są tam Góry Domeyki, szczyt Domeyki, miasto Domeyko, wiele ulic i pomników.  Na jego cześć nazwano jedną z planetoid – Domeyko, łodzika –  Nautilus domeykus, amonita – Amonites domeykanus i wiele innych wymarłych i żyjących gatunków.

Szkoda, że Ignacy Domeyko nie mógł pracować  dla rozwoju swojego ojczystego kraju, dla Polski.

autor: Ewa Siemońska

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Klauzula informacyjna dotycząca korespondencji
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Galeria „Tajemnice Klejnotów” Ewa Siemońska, ul. Kielecka 20, 26-010 Święta Katarzyna.
2. Z administratorem można się skontaktować poprzez adres e-mail: muzeum.mineralow@op.pl, telefonicznie: 501 282 691, 41 311 21 16, lub pisemnie na adres siedziby administratora.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w celu:
– prowadzenia korespondencji oraz komunikacji
– podstawą prawną przetwarzania jest prawnie uzasadniony interes administratora polegający na udzielaniu odpowiedzi na korespondencję lub komentarze (art. 6 ust 1 lit f RODO);
4. Przysługują Pani/Panu następujące prawa związane z przetwarzaniem danych osobowych: prawo dostępu do treści swoich danych; prawo ich sprostowania; usunięcia; ograniczenia przetwarzania; prawo do przenoszenia danych; prawo wniesienia sprzeciwu; prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem.
5. Szczegółowe informacje na temat przetwarzania danych osobowych dostępne są tutaj.